Với tốc độ phát triển thị trường bán lẻ như hiện nay, nếu các nhà bán lẻ trong nước không liên kết lại, xây dựng chiến lược cạnh tranh hợp lý thì hoạt động trong lĩnh vực phân phối hàng hóa ở các đô thị sẽ rơi vào tay các tập đoàn nước ngoài.
CôngThương - Đó là những nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế phát biểu tại hội nghị bán lẻ, phân phối và hậu cần, do Hiệp hội Chuỗi cung ứng Việt Nam (VSC) tổ chức cuối tuần qua tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Tại đây, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp trong và ngoài nước đã cùng thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm, định hướng phát triển ngành công nghiệp bán lẻ, phân phối, hậu cần tại Việt Nam. Hãng tư vấn Mỹ AT Kearney đánh giá năm 2008 Việt Nam là thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất thế giới. Năm 2009, ngành bán lẻ tại đây cũng được cho là ngành kinh tế có mức tăng trưởng cao nhất Việt Nam (12%). Thậm chí, người ta còn dự báo đến năm 2012, doanh số bán lẻ tại thị trường này có thể đạt mức 85 tỷ USD.
Theo giám đốc Best Fortune Trần Tịnh Minh Triết thị trường Việt Nam hiện nay là một thị trường mở rộng tạo cơ hội cho tất cả các mô hình phân phối bán lẻ trong nước và nước ngoài phát triển. Thống kê cho thấy, hệ thống phân phối tổng hợp hàng tiêu dùng bao gồm gần 9000 chợ trên toàn quốc. Còn hệ thống bán lẻ hiện đại có khoảng 70 trung tâm thương mại – trung tâm mua sắm, hơn 400 các loại siêu thị và hàng trăm cửa hàng tiện lợi khác.
Nhiều dự báo của các chuyên gia cung ứng phân phối thì loại hình bán lẻ ở Việt Nam sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới là siêu thị, trung tâm thương mại, khu vui chơi kèm theo mua sắm các cửa hàng tiện ích và đối tượng được hướng tới là những người có nhu cầu tiêu dùng cao như thanh niên, phụ nữ, trẻ em.
Khó khăn nhất đối với doanh nghiệp trong nước trong phát triển mô hình bán lẻ tại Việt Nam là việc thiếu kiến thức và kinh nghiệm quản lý vì đây là một lĩnh vực còn khá mới và đang bắt đầu phát triển.
Các cửa hàng bán lẻ hiện đại của các doanh nghiệp trong nước như Hapro Mart, Saigon Co.op, Fivimart, Citimart, G7 Mart… ngày càng xuất hiện nhiều, chủ yếu tập trung tại Hà Nội và TPHCM, chiếm thị phần của hệ thống bán lẻ hiện đại này khoảng 20 - 30%.
Tuy đã có sự tăng trưởng đáng kể song thị phần của hệ thống bán lẻ Việt Nam còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực như Trung Quốc: 51%, Thái Lan: 34%, Singapore: 90%, Malaysia: 60%... Trong khi đó, sự có mặt của các tập đoàn bán lẻ nước ngoài tại Việt Nam ngày càng nhiều đang tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt với các doanh nghiệp trong nước.
Hiện có 5 tập đoàn bán lẻ nước ngoài có quy mô lớn đang hoạt động tại Việt Nam là Metro bán buôn (thực chất là bán lẻ), Big C bán lẻ tổng hợp, Parkson chuyên doanh hàng công nghiệp, Lotte kinh doanh cả siêu thị và cửa hàng bán lẻ, Louis Vuiton chỉ bán sản phẩm mang nhãn hiệu của họ.
Các nhà kinh doanh này đã có mặt ở các đô thị chính của nước ta như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng… qua việc mở các siêu thị có quy mô lớn, có sức hút mạnh với khách hàng cả trong bán buôn và bán lẻ.
Khi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO, Việt Nam cam kết mở cửa lĩnh vực phân phối từ 1/1/2009, trên thực tế, trước đó thị trường nội địa đã có sự tham gia của một, hai doanh nghiệp phân phối nước ngoài, do đó mức độ cạnh tranh sau ngày mở cửa đã thấy độ chênh lệch quá lớn giữa ngoại và nội càng khốc liệt.
Sự chuẩn bị của các doanh nghiệp nội địa trong lĩnh vực hệ thống bán lẻ lại chưa được tốt. Phần lớn các doanh nghiệp trong nước vẫn trong tình trạng phương thức kinh doanh lạc hậu, trình độ quản lý chưa đáp ứng được xu hướng hiện đại, thông tin còn kém nhạy bén...
Trong khi đó, bước vào thị trường Việt Nam, các nhà bán lẻ nước ngoài có nhiều lợi thế: nguồn vốn lớn; nguồn hàng phong phú, đa dạng; trình độ quản lý, kỹ năng tiếp thị, quảng cáo, chiến lược kinh doanh chuyên nghiệp và lợi thế về chi phí và giá bán. Đã thế, lại có nhiều ưu đãi theo thể chế ban đầu mời gọi đầu tư nước ngoài của nhà nước.
Nói như thế không có nghĩa là các doanh nghiệp trong nước đã mất hết cơ hội trong đó, sự thông hiểu về phong tục tập quán, thói quen mua sắm là lợi thế quan trọng mà các doanh nghiệp nước ngoài không dễ có được. Theo ông Triết, để xây dựng thương hiệu cho ngành bán lẻ tại Việt Nam cần tạo ra những thương hiệu mạnh, mang đậm tính dân tộc, gần gũi với người tiêu dùng vì người Việt Nam thường thích mua hàng của người quen, do đó cái cốt lõi của xây dựng thương hiệu ngoài dịch vụ và sản phẩm tốt thì phải gần gũi với người tiêu dùng là một lợi thế. Đồng thời, một mạng lưới phân bố đã được rộng khắp, có được vị trí cửa hàng thuận tiện sát với người tiêu dùng nhất là tại các đô thị. Các doanh nghiệp trong nước nếu biết tận dụng lợi thế sẽ thu hút được khách hàng. Bởi thực tế cho thấy, các nhà phân phối nước ngoài thường phải chọn địa điểm xây dựng cửa hàng ở khu vực ngoại vi thành phố, vì khu vực trung tâm đã hết chỗ, hoặc giá thuê mặt bằng khá cao…
Vấn đề đặt ra ở đây là chúng ta cần phải biết tận dụng những thế mạnh sẵn có cũng như sự điều chỉnh phù hợp để thích nghi với xu hướng phát triển chung. Điều quan trọng hiện nay như nhận định của TS. Nguyễn Văn Minh (Đại học Thương mại), với tốc độ phát triển như hiện tại, nếu các nhà bán lẻ trong nước không liên kết lại, xây dựng được chiến lược cạnh tranh hợp lý thì hoạt động trong lĩnh vực phân phối hàng hóa ở các đô thị sẽ rơi vào tay các tập đoàn nước ngoài.
Đắc Hanh (tổng hợp)
Sưu tầm: Lạc Huy – P.HCTC SAPUWA
